2025’te yayımlanan 10380 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile birlikte basit usul mükelleflerin önemli bir kısmı, 1 Ocak 2026’dan itibaren gerçek usule geçecek. Bu nedenle basit usulden gerçek usule geçiş, hem isteğe bağlı geçiş yapmak isteyen hem de zorunlu geçiş kapsamına giren mükellefler açısından oldukça kritik hale geldi. Dolayısıyla geçiş sürecine yardımcı olması için bu içeriği hazırladık:
Gerçek usule geçiş hem kanundaki hadlerin aşılması sonucu zorunlu hem de isteğe bağlı olabilir.
Basit usul şartlarını taşıyan mükelleflerden, bu usulden yararlanmak istemediklerini yazılı olarak bildirenler; basit usulden gerçek usule geçiş dilekçesinde belirtilen tarihten ya da takip eden takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilmeye başlar.
Yeni işe başlayanlar ise işe başlama tarihinden itibaren doğrudan gerçek usule tabi tutulur.
Basit usule tabi olma şartlarından herhangi biri takvim yılı içinde kaybedilirse, mükellefler ertesi yılın başından itibaren gerçek usulde vergilendirilir.
“Basit Usul Kalkıyor mu? 2025’te Alınan Karar ve 2026’da Neler Bekliyor?” adlı yazıda bahsettiğimiz üzere buraya kadar anlatıların haricinde de basit usule geçecek mükellefler var ve 1 Ocak 2026 itibarıyla geçişlerini tamamlamalı; hangileri olduğunu yazıyı görüntüleyerek öğrenebilirsiniz.
Örneğin Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde kuaförlük yapmasına rağmen alım-satım faaliyetleri de yürüten kazancı basit usulde tespit edilen mükellef, vergi dairesine dilekçe vererek 01.01.2026’dan itibaren gerçek usulde vergilendirilecektir.
O halde basit usul şartlarını ve kimlerin basit usulde vergilendirlemeyeceğini 193 sayılı GVK’ye göre açıklayalım👇
Basit Usul Şartları Nelerdir?
- İşletme sahibinin fiilen işin başında bulunması:
- Kendi işinde çalışmak veya işinin başında olmak gerekir.
- Ancak yardımcı işçi ya da çırak çalıştırmak bu şartı bozmaz.
- Seyahat, hastalık, yaşlılık, askerlik, tutukluluk gibi zorunlu nedenlerle geçici ayrılıklar da engel değildir.
- Ölüm durumunda ise iş, dul eş veya küçük çocuklar adına devam ettirilirse, onların fiilen işin başında bulunmasına gerek yoktur.
2. İş yeri kira bedeli sınırı
- İş yeri sahibine aitse emsal kira bedeli, kiralanmışsa yıllık kira bedeli toplamı dikkate alınır.
- Büyükşehir belediye sınırlarında:
2025 yılı için üst sınır 79.000 TL’dir. Büyükşehir dışındaki yerlerde; 2025 yılı için üst sınır 48.000 TL’dir.
3. Gerçek usulde gelir vergisine tabi olmamak
- Ticari, zirai veya mesleki faaliyetlerinden dolayı gerçek usulde vergilendirilmemiş olmak gerekir.
**Bu şartlara göre basit usulden gerçek usule geçiş süresi; öteden beri işine devam edenler için yılın başındaki, yeni işe başlayanlar için ise işe başlama tarihindeki durumlarına göre değerlendirilir.
** 2025 yılı genel şartlarından herhangi birini kaybeden mükellefler, 1 Ocak 2026’dan itibaren gerçek usule geçmek zorunda kalacaktır.
4. Basit usulden gerçek usule geçiş hadleri 2025
- Satın aldıkları malları aynen veya işleyerek satanların:
– Yıllık alımları 2025’te en fazla 990.000 TL
– Yıllık satışları 2025’te en fazla 1.580.000 TL olmalıdır.
Hizmet veya diğer işler için sınırlar
- Alım-satım dışındaki işlerde gayrisafi iş hasılatı 2025’te maksimum 480.000 TL olmalıdır.
- Hem alım-satım hem hizmet işleri birlikte yapılıyorsa; yıllık satış + iş hasılatı toplamı 2025’te en fazla 990.000 TL olmalıdır.
👉 Bu özel şartlardan herhangi birini aşan mükellefler de 1 Ocak 2026’dan itibaren gerçek usule geçecektir.
Kimler Basit Usul Vergilendirilmez?
Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 51. maddesinde sayılan faaliyetlere başlayan mükellefler, işlerine başladıkları andan itibaren gerçek usulde vergilendirilir. Kanunun bu maddesi, basit usulden faydalanma imkânı olmayan mükellef tiplerini sıralar. Yani bu gruplardaki işletmeler veya kişiler gerçek usulde vergilendirilmek durumundadır; basit usül onların için geçerli olmaz.
Ayrıca, sahte veya içerik bakımından yanıltıcı belge düzenlediği tespit edilen mükelleflerin kazançları da hiçbir şekilde basit usulde tespit edilemez.
Eğer sizin işletme/ticaret şekliniz ya da faaliyet alanınız aşağıdaki kategorilerden birine giriyorsa, basit usul avantajlarından yararlanamazsınız.
Yani:
- Vergi sağduyusu çerçevesinde, “Ben basit usulün temiz, az bürokrasisi olan yapısından faydalanmak istiyorum” deseniz de bu yasa sizi o seçeneğe kapalı kılar.
Peki yeni Cumhurbaşkanı kararı ile birlikte kimler basit usul olamaz?
Ayrıca GVK 51. madde gereği bu tür faaliyetler de basit usul dışında:
- Kollektif şirket ortakları ve komandit şirketlerin komandite ortakları: Yani ticaret şirketi yapısı bu iki tipteyse, gerçek usule geçmeniz gerekir.
- İkrazat işleriyle uğraşanlar: Borç verip faizle işlem yapanları düşünün; bu kişiler basit usulde olamaz.
- Sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat alım-satımı yapanlar: Değeri sık sık değişen, vergisel denetimi yüksek olan bu tür ticaretlerde basit usul olmaz.
- Gelir ve Kurumlar Vergisine tabi inşaat, onarma ve ulaştırma müteahhitleri: Yani müteahhitlik işi yapanlar, yüklenici olarak işe girenler; eğer bu faaliyetleri bu kapsamda ise mutlaka gerçek usule tâbi olurlar.
- Sigorta prodüktörleri: Sigorta ürünlerini satan ya da aracılık yapanlar benzer şekilde basit usulden yararlanamaz.
- Her türlü ilan ve reklam işleriyle uğraşanlar veya bu işlere aracılık/tavassut edenler: Reklam ajansları ya da reklam ortamı sağlayanlar da bu madde kapsamında gerçek usule geçmek zorundadır.
Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş Nasıl Olur?
- Geçiş için yapılması gereken temel adımlar şöyledir:
- Vergi dairesine dilekçe verilmesi gerekir.
- Bu dilekçe yazılı olarak verilebileceği gibi, Defter Beyan Sistemi üzerinden elektronik ortamda da gönderilebilir. Ciro ve kira sınırı ile zorunlu geçmesi gerekenler burada basit usulden gerçek usule geçiş dilekçesini doldurarak onay verebilir.
2. Stok bildirimi yapılır.
- Gerçek usule geçiş tarihinden önce mevcut emtia ve malların listesi çıkarılır.
- Stok bildirimi, sonraki dönem KDV hesaplamaları için temel oluşturur.
3. KDV mükellefiyeti başlar.
- Basit usul mükellefler KDV’den muaftır.
- Ancak gerçek usule geçişle birlikte KDV defteri tutulması, KDV beyannamesi verilmesi ve devreden KDV hesaplaması zorunlu hale gelir.
4. Defter-Beyan Sistemi’ne geçiş yapılır.
- Gerçek usulde vergilendirilecek işletmeler, Defter-Beyan Sistemi üzerinden yasal kayıtlarını tutmaya başlar.
NOT
Bu işlemler geçmiş zamanlardaki geçiş işlemlerini anlatır. Yeni cumhurbaşkanı kararı ile gerçek usul zorunluluğu getirilen mükelleflerin geçiş süreciyle ilgili kesin bir tebliğ yayınlanmadı.
Tahminler çerçevesinde 2025 Aralık ayında netleşmesi beklenmektedir. GİB, hangi işlemlerin yapılacağını yayınladığı zaman sizlerle paylaşacağız.
Basit Usulden Gerçek Usule Geçişte Neler Değişiyor?
- Defter tutma zorunluluğu başlıyor. Basit usulde sadece gelir-gider pusulası tutuluyordu. Gerçek usulde ise işletme hesabı veya bilanço esasına göre defter tutmak şart. Bu defterler artık Defter-Beyan Sistemi üzerinden elektronik olarak tutulacak.
- Beyanname verme yükümlülüğü geliyor. Aylık KDV beyannamesi, Üçer aylık geçici vergi beyannamesi ve yıllık gelir vergisi beyannamesi artık zorunlu hale geliyor.
- Stok bildirimi ve KDV devri. Geçişte mevcut stokların bildirimi yapılacak. Sonraki dönemlerde KDV indirimi ve devreden KDV hesaplamaları Defter-Beyan üzerinden yürütülecek.
Basit Usulden Gerçek Usule Geçişte Genç Girişimci Ne Yapacak?
Genç girişimci istisnası şartlarına uyan mükelleflerin (18-29 yaş genç girişimcilerin iş kurması) kazanç indirimi hakkı gerçek usule geçişte kalkar.
Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş Bildirim Süresi Ne Zaman?
Basit usul şartlarını hâlen taşıyan ama gerçek usulde vergilendirilmek isteyen mükellefler, vergi dairesine yazılı dilekçe ile başvurabilir. Ancak dilekçe takip eden takvim yılı başlamadan önce verilmelidir. Yani 2026 için gerçek usule geçmek isteyen bir mükellef, dilekçesini 31 Aralık 2025’e kadar vermelidir.
Mükellef basit usul şartlarını kaybederse (Ciro, kira, faaliyet alanı gibi hadler aşılırsa), bu durumda geçiş kanunen zorunlu olur. Şartların kaybedildiği yılın sonunda, takip eden yıl başından itibaren gerçek usule geçilir.
Yine de bazı durumlarda (Örneğin GVK 51. maddede sayılan faaliyetlere başlanması) mükellef işe başladığı tarihten itibaren gerçek usule geçmek zorundadır.
Basit Usulden Gerçek Usule Geçmeme Cezası Nedir?
Basit usul şartlarını kaybettiği halde gerçek usule geçmeyen mükelleflere uygulanan yaptırımlar vergi ziyaı kapsamında ele alınır. Çünkü gerçek usulde ödemesi gereken vergiyi basit usul kapsamında beyan etmeyen mükellef vergi ziyaına sebebiyet vermiş sayılır.
Bunun yanında eksik ödenen vergiler için ayrıca gecikme faizi hesaplanırken vergi dairesi, mükellefi resen gerçek usule geçirir ve geriye dönük tarhiyat yapar.
Üstelik geçiş yapmayan mükellefin aynı zamanda sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlediği tespit edilirse, basit usul hakkı tamamen kaybolur ve tekrar bu usule dönmesi mümkün olmaz.
Gerçek usul hakkında kapsamlı bilgiye “Gerçek Usul Katma Değer Vergisi Nedir? Gerçek Usul Basit Usul Farkı Neler?” adlı içerikten ulaşabilirsiniz.
İşletmeniz için en uygun teklifi alın:
Formu doldurun, işletmenizin e-fatura veya e-arşiv fatura ihtiyaçlarına göre çözümleri birlikte üretelim ve yapacağınız alımları en verimli hale getirelim.
