İşletmelerde gürültü yalnızca bir “rahatsızlık unsuru” değildir. Hem iş sağlığı ve güvenliği açısından hem de çevre mevzuatına uyum bakımından kritik denetim konusudur. Bu nedenle pek çok işletme, dönemsel olarak gürültü ölçüm raporu, diğer adıyla ses ölçüm raporu hazırlatmak zorundadır.
Peki bu raporu kim düzenler? Gürültü ölçümü kaç yılda bir yapılır? Gürültü tespiti nasıl yapılır? Hepsini bu yazıda yanıtladık.
Gürültü ölçüm raporu, bir işletmede çalışanların ya da çevre sakinlerinin maruz kaldığı gürültü seviyelerini bilimsel olarak ölçen ve ulusal/uluslararası standartlara göre değerlendiren teknik dosyadır. Çalışan sağlığı, çevresel etki değerlendirmesi, belediye ruhsat süreçleri, şikâyetlerin çözümlenmesi, iş müfettişi denetimleri gibi birçok alanda işletmenin sorumluluğunu yerine getirdiğinin kanıtıdır.
Gürültü Ölçümü Kim Yapar?
Ses ölçüm raporu, herhangi bir OSGB tarafından değil, akredite çevre laboratuvarları tarafından hazırlanabilir. Bu laboratuvarların aşağıdaki şartları taşıması gerekir:
- TÜRKAK (TS EN ISO/IEC 17025) akreditasyonu
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen Yeterlik Belgesi
- İş Sağlığı ve Güvenliği ölçümleri için A Sınıfı, B Sınıfı veya C Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı ile işbirliği
Ses Ölçüm Raporu Nereden Alınır?
Bir işletme ses ölçüm raporu almak için şu adımları takip edebilir:
- Akredite laboratuvarla iletişime geçer.
- İşletmenin konumu, üretim türü, çalışan sayısı gibi bilgiler paylaşılır.
- Laboratuvar uzmanları iş yerine gelir ve ölçümleri yapar.
- Tüm veriler standartlara göre analiz edilir.
- Rapor hazırlanıp işletmeye teslim edilir.
Rapor iş müfettişleri veya belediye denetimleri sırasında istenir ve resmi geçerliliğe sahiptir.
Gürültü Tespiti Nasıl Yapılır?
Gürültü tespiti yalnızca cihazı açıp “ses seviyesi kaç?” diye bakmak değildir. Bu aşamalara sahip standartlara uygun bilimsel bir süreçtir:
- Ölçüm noktaları belirlenir (Çalışma alanları, makine çevresi, açık alanlar, şikâyet gelen bölgeler)
- Kalibre edilmiş ses ölçer cihazı kullanılır. Genellikle sınıf 1 hassasiyetinde cihazlar tercih edilir.
- Çalışma koşulları kayıt altına alınır (Makine sayısı, çalışma düzeni, gürültü kaynağının tipi vb.).
- Eşdeğer gürültü seviyesi ölçümü yapılır (Leq).
- Tepe değer, maksimum-minimum değerler analiz edilir.
- Maruziyet süresi hesaplanır.
- Sonuçlar Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği ve İşyerlerinde Gürültü Yönetmeliği hükümlerine göre değerlendirilir.
- Rapor hazırlanır ve işletmeye sunulur.
Gürültü Ölçümleri Kaç Yılda Bir Yapılır?
İş müfettişi denetimlerinde en çok sorulan belgelerden biri güncel gürültü ölçüm raporudur. Gürültü ölçüm periyodu, işletmenin risk düzeyine göre değişir:
| İşletme Türü / Gürültü Riski | Ölçüm Periyodu |
| Yüksek gürültü riski olan işyerleri (sanayi, metal, atölye, tekstil, gıda üretimi vb.) | 1 yıl |
| Orta düzey gürültülü işyerleri | 2 yılda bir |
| Düşük riskli işyerleri | 3 yılda bir |
Gürültü Ölçümü Raporu Geçerlilik Süresi
Resmî olarak mevzuatta tek bir rakam verilmez; ancak uygulamada; İş Sağlığı ve Güvenliği’ne göre 1–3 yıl, Çevresel Gürültü kapsamında 1 yıl kabul görülür.
Ayrıca yeni makine/ekipman alınması, üretim kapasitesinin artması, ortam düzeninin değişmesi ve çevresel şikâyet oluşması raporun geçerliliğini anında düşürebilir. O zaman rapor yeniden hazırlanmalıdır.
Gürültü Ölçüm Raporu Nasıl Alınır?
İşletmeler için adım adım süreç şöyle ilerler:
1. İşyerinin ihtiyaç analizi yapılır. İş güvenliği uzmanı ile birlikte gürültü hızları, makine sayısı, çalışma alanları belirlenir.
2. Akredite laboratuvarla iletişime geçilir. Laboratuvar, işletmenin risk seviyesine göre teklif hazırlar.
3. Ölçüm tarihi planlanır. Ölçümlerin, işletmenin normal çalışma düzeninde yapılması önemlidir.
4. İş yerinde ölçümler yapılır. Uzmanlar ses seviye ölçer cihazla tüm noktaları kayıt altına alır.
5. Rapor hazırlanır. Sonuçlar mevzuata uygun formatta düzenlenir (Leq değerleri, maruziyet hesapları, cihaz kalibrasyon bilgileri, ölçüm şartları, değerlendirme ve öneriler gibi).
6. İşletmeye hem dijital hem ıslak imzalı formatta teslim edilir.
Hangi İşletmeler Gürültü Ölçümüne Zorunludur?
Makine kullanılan her işletme gürültü ölçümüne tabidir. Aşağıdaki sektörler yüksek önceliklidir:
- Tekstil üretim tesisleri
- Metal atölyeleri
- Pres, zımpara, kaynak yapılan işletmeler
- Marangozhaneler
- Fabrikalar
- Oteller, eğlence mekânları
- AVM içi işletmeler
- Restoran, kafe (Özellikle çevresel şikâyet varsa)
- Mekanik servisler, oto bakım atölyeleri
Düzenli Gürültü Ölçümünün Avantajları
Bu ölçümler yalnızca yasal zorunluluk değildir. İşletmeler aşağıdaki gibi pek çok konuda avantaj sağlar:
- Denetimlerdeki cezalara karşı destektir.
- Ruhsat süreçlerini kolaylaştırır.
- Çalışan sağlığını korumaya destek olur.
- İş kazası riskini düşürmeye yardımcıdır.
- Çevre sakinlerinden gelecek şikâyetleri azaltır.
- Markanın itibarı için güven yaratmaya katkı sağlar.
İşletmenizde makine, cihaz, pres, havalandırma, motor veya yüksek ses üreten herhangi bir ekipman varsa, gürültü ölçümü işletmenizin temel periyodik denetimlerinden biridir. Doğru laboratuvarla çalışmak denetimlerde tam uyum sunabilir.
İşletmeniz için en uygun teklifi alın:
Formu doldurun, işletmenizin e-fatura veya e-arşiv fatura ihtiyaçlarına göre çözümleri birlikte üretelim ve yapacağınız alımları en verimli hale getirelim.
İş yeri ruhsatı alma süreçlerinde şu belgeler de gerekebilir 👇
İtfaiye Uygunluk Raporu Nasıl Alınır?
Gıda İşletmesi Kayıt Belgesi Nasıl Alınır?
İşgaliye Bedeli Nedir? Belediye İşgaliye Nasıl Alınır?
NACE Kodu Tehlike Sınıfları, NACE Kodları Listesi
İş Yeri Açma Belgesi Nasıl ve Nereden Alınır?
Vergi Levhası Nedir, Nasıl Çıkarılır?
E-Dönüştür'ü Keşfedin!
