Yatırım Teşvik Belgesine (YTB) sahip firmalar fatura düzenlerken çok dikkatli olmalı. Belgenin sağladığı avantajlardan yararlanmak resmi anlamda buna bağlı. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) yayınladığı Kasım 2025 kılavuzuyla artık, YTB kapsamında düzenlenen e-Fatura ve e-Arşiv Faturalarda hangi alanların zorunlu kullanılacağını UBL formatında belirledi.
Bu yazıda yatırım teşvik faturalarındaki senaryo, istisna kodu seçimi ve satır bilgilerine dair her şeyi bulabilirsiniz.
Öncelikle bilmeniz gereken en kritik bilgi şurası:
Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki faturalar, normal satış faturası değildir. Çünkü bu satışlar -genellikle makine-teçhizat, yazılım, arsa/arsa- devlet tarafından KDV istisnası, vergi avantajı, gümrük muafiyeti gibi teşviklerle desteklenir.
Dolayısıyla bu avantajların doğru şekilde yansıtılması için faturanın “teşvik faturası” olarak düzenlenmesi; senaryo, tip, kod ve açıklamaların eksiksiz olması gerekir. GİB, teşvik kapsamındaki işlemleri dört ana kategoriye ayırır. Her kategori için fatura tipi ve istisna kodu kuralları farklıdır.
Yeni kılavuza göre süreç şöyle işler:
- Doğru fatura senaryosu seçilmeli.
- Uygun fatura tipi belirlenmeli.
- İstisna uygulanacaksa doğru KDV istisna kodu yazılır.
- Faturaya YTB numarası ve tarihi eklenir.
- Her satıra ilgili harcama tipi kodu girilmeli.
- Makine-teçhizat işlemlerindeki zorunlu ek alanlar doldurulmalı.
Yatırım Teşvik Fatura Senaryosu Nasıl Seçilir?
Aşağıdaki gibi senaryo seçilirse, yatırım teşvik fatura bildiriminde sorun yaşanmaz. Yanlış senaryo seçimlerinde belgeden doğan KDV avantajları kullanılamaz.
Özellikle makine-teçhizat teslimlerinde KDV istisnası uygulanacaksa, faturada istisna kodu+teşvik şerhi/açıklaması yazılması gerekir. Böylece, hem satıcının hem de alıcının hakları korunur. Hangi senaryoyu seçeceğini bu tabloya bakarak daha kolay anlayabilirsiniz:
| Teslim/Hizmet Türü | Fatura Tipi (e-Fatura / e-Arşiv) | KDV / İstisna Durumu | İstisna Kodu / Not |
| Makine/Teçhizat, yazılım, gayrimaddi hak | SATIS veya ISTISNA / YTBSATIS veya YTBISTISNA | İstisna geçerli olabilir | 308 – 13/d Teşvikli Yatırım Malları (PwC) |
| İnşaat işlemleri (mal/hizmet) | SATIS veya ISTISNA / YTBSATIS veya YTBISTISNA | İstisna geçerli olabilir | 339 – YTB kapsamındaki inşaat işlerine ilişkin teslim/hizmetler |
| Arsa / Arazi satışı | SATIS / YTBSATIS | KDV uygulanır – istisna yok | — |
| Diğer hizmet / teslimler | SATIS / YTBSATIS | KDV uygulanır – istisna yok | — |
GİB kılavuzunun detaylarına buradan ulaşabilirsiniz.
Satır Bazında Zorunlu Harcama Tipi Kodu
Yatırım teşvik belgeli fatura örneğini incelediğinizde her satırda 01-04 arasındaki harcama kodlarının bulunduğu dikkatinizi çekecektir. Dolayısıyla harcamanıza uygun bu kodlardan birini seçmelisiniz:
| Harcama Tipi Kodu | Açıklama |
| 01 | Makine, teçhizat, yazılım, gayrimaddi hak |
| 02 | İnşaat işlerine ait mal/hizmet |
| 03 | Arsa-arazi |
| 04 | Diğer harcamalar |
- Makine-Teçhizat, Yazılım-Gayrimaddi Hak Teslimleri: e-Fatura → SATIŞ veya İSTİSNA / e-Arşiv → YTBSATIŞ veya YTB İSTİSNA
KDV 0 ise mutlaka istisna fatura tipleri kullanılmalıdır( Kullanılacak istisna kodu:
→ 308 – 13/d Teşvikli Yatırım Mallarının Teslimi). Bu tür teslimlerde ayrıca makine bilgileri satıra eklenir.
2. “Vazgeçilen KDV Tutarı” Alanı: GİB, 12 Ocak 2026’da faturada yer alması zorunlu yeni bir alan belirledi. Buna göre; KDV hesaplanmasa bile, sistemin arka planında (XML dosyasında) “Vazgeçilen KDV Tutarı” bilgisinin yer alması zorunludur. Bu tutar faturanın PDF veya kağıt çıktısında görünmeyecek ve fatura toplamına dahil edilmez. Yalnızca dijital veri paketinin içinde GİB’e iletilir.
3. İnşaat İşlerine İlişkin Mal/Hizmet Teslimleri: e-Fatura → SATIŞ / İSTİSNA / e-Arşiv → YTBSATIŞ / YTBİSTİSNA. KDV 0 ise istisna kodu: → 339 – YTB Kapsamındaki İnşaat İşleri Teslim ve Hizmetleri
4. Arsa/Arazi Satışı: e-Fatura → SATIŞ e-Arşiv → YTBSATIŞ ➡ 0 KDV asla uygulanamaz. İstisna kodu kullanılmaz.
5. Diğer Teslim ve Hizmetler: e-Fatura → SATIŞ e-Arşiv → YTBSATIŞ. Bu teslimlerde KDV istisnası yoktur.
Makine-Teçhizat Satırlarında Ek Zorunlu Bilgiler
Aşağıdaki alanlar “Yatırım teşvik satış fatura listesi” hazırlanırken denetime en çok takılan bölümlerden biridir. Eğer istisna kodu 308 – 13/d seçilmişse satırda şu bilgiler zorunludur:
- Makine adı
- Makine seri numarası
- Makine teçhizat sıra no
Faturada YTB Bilgileri Nasıl Yazılır?
Yeni teknik kılavuza göre yatırım teşvik belgeli fatura açıklaması kısmında mutlaka aşağıdaki bilgiler yer almalıdır:
- Belge numarası
- Belge tarihi
İlgili alanlar “yatırım teşvik fatura girişi” yapan entegratör yazılımlarının çoğunda otomatik olarak size sorulur.
Yatırım Teşvik Fatura Açıklaması Nasıl Yazılır?
En sık sorulan sorulardan biri budur. Aşağıda örnek bir açıklama metni bulabilirsiniz:
“Bu fatura, ………. tarih ve ………. sayılı Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında düzenlenmiştir. Teslim 308 – 13/d istisnasına tabidir.”
Fatura istisnalı değilse:
“Bu fatura, ………. sayılı Yatırım Teşvik Belgesi kapsamındaki satın alıma ilişkin olup KDV istisnası uygulanmamıştır.”
Yatırım Teşvik Fatura Muhasebe Kaydı Nasıl Olur?
Bu bölüm muhasebeciler için kritik. Ayrıca muhasebeciler faturada “Vazgeçilen KDV”yi görünce “Acaba beyannamede veya kayıtta bir şey değişti mi?” diye düşünebilir. 391 Hesaplanan KDV (Muhasebe fişinde 0 olarak geçilir, ancak e-fatura XML dosyasında teknik olarak vazgeçilen tutar belirtilir).
KDV İstisnalı bir teslimde:
- 600 Yurtiçi Satışlar
391 Hesaplanan KDV (Vazgeçilen KDV sıfır geçilir)
649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar (Teşvik uygulamalarında gerekirse)
İstisna kodu mutlaka fatura notlarında belirtilmelidir.
KDV’li bir teslimde:
- Muhasebe kaydı normal satış kaydı gibidir; yalnızca ilgili satırda harcama tipi kodu ve YTB bilgisi yer alır.
Yanlış senaryo seçmek, 308 ve 339 istisna kodlarını karıştırmak, harcama kodlarını boş bırakmak, YTB belge numarasını yazmamak, makine-teçhizat bilgilerini eksik girmek, arsa/arsa satışında hatalı şekilde KDV istisnası uygulanması;
bunlar “yatırım teşvik fatura girişi” yapan işletmelerin sık yaptığı yanlışların başında geliyor.
Doğru senaryo ve kodlar kullanılmazsa şu durumların yaşanma ihtimali yüksektir:
- Fatura, teşvikten yararlanamaz.
- Vergi dairesi faturayı kabul etmeyebilir.
- Alıcı KDV avantajını kaybeder.
- Satıcı teşvik belgesi kapsamındaki taahhütleri olumsuz etkileyebilir.
Bu sebeple yatırım teşvik fatura bildirimi yalnızca entegratör değil, fatura kesen işletme tarafından da bilinmelidir.
