Yurt dışıyla ticaret yapan her işletmenin er ya da geç karşılaştığı bir gerçek var: Yurtdışı fatura, yurt içi faturadan çok farklı kurallara tabi. KDV mi uygulanır, uygulanmaz mı? Stopaj oranı ne kadar? KDV 2 beyannamesi nasıl verilir? Muhasebe kaydı nasıl yapılır? Bu soruların yanıtları, nasıl sorulduğuna -yani yurt dışına mı satış yapıyorsunuz, yoksa yurt dışından mı alım- bağlı olarak değişiyor.
Bu rehberde yurtdışı fatura sürecinin tüm boyutlarını, başlangıçtan muhasebe kaydına kadar ele alıyoruz. Kafanızdaki soru işaretlerini gidermek için pratik örnekler, hesaplama tabloları ve dikkat edilmesi gereken istisnalar da bu yazıda sizinle.
Yurt dışındaki bir müşteriye mal veya hizmet sattığınızda, bu işlemi doğru bir şekilde belgelendirmeniz gerekir. Peki, e-arşiv portal yurtdışı fatura nasıl kesilir? İşlem adımları temelde yurtiçi faturalarla aynıdır ancak birkaç kritik fark bulunur:
- Vergi Kimlik Numarası (VKN): Alıcının Türkiye’de bir vergi mükellefiyeti yoksa, VKN alanına “2222222222” (10 adet 2) yazılır.
- Ülke Seçimi: Alıcının bulunduğu ülke ve adres bilgileri eksiksiz girilmelidir.
- Döviz Cinsi: Fatura dövizli kesilecekse, ilgili kur bilgisi ve döviz türü seçilir. Belge üzerinde Türk Lirası karşılığının bulunması yasal bir zorunluluktur (TCMB döviz alış kuru baz alınır).
- KDV Durumu: Hizmet veya mal ihracatı kapsamında ise “İstisna” kodları (Örn: 301 – Mal İhracatı, 302 – Hizmet İhracatı) kullanılarak KDV %0 olarak hesaplanır. Bu kapsamda değilse ürün/hizmete uygun KDV oranı bulunmalıdır.
Yurtdışından Alınan Faturalarda KDV ve Tevkifat Süreçleri
Yurtdışından bir hizmet aldığınızda (örneğin; yazılım lisansı, reklam hizmeti, danışmanlık), hizmetten Türkiye’de faydalandığınız için vergi sorumluluğu size geçer. Burada yurtdışı fatura KDV yükümlülüğü doğar ve “Sorumlu Sıfatıyla KDV” devreye girer.
KDV 2 Beyannamesi Nedir? Nasıl Hesaplanır?
Hizmet ithalatında ödenmesi gereken KDV, 2 No.lu KDV beyannamesi ile devlete ödenir ve ardından 1 No.lu KDV beyannamesinde indirim konusu yapılır. Buna genel olarak yurtdışı faturalarında tevkifat (Tam tevkifat) denir.
- Yurtdışı fatura KDV 2 hesaplama: Gelen faturanın fatura tarihindeki TCMB döviz alış kuru ile TL’ye çevrilmiş tutarı üzerinden, hizmetin tabi olduğu KDV oranı (genellikle %20) hesaplanır.
- Yurtdışı fatura KDV 2 beyannamesi vergi numarası: Beyanname doldurulurken, işlemi yapan yurtdışı firmasının Türkiye’de vergi numarası olmadığı için, beyannameyi veren (Yani hizmeti alan) Türk firmasının kendi vergi numarası ve bilgileri kullanılır. Vergi dairesi sistemi bu beyanı, sorumlu sıfatıyla yaptığınızı tanır.
Yalnızca hizmetin Türkiye’de tüketilmesi durumunda yurtdışı fatura KDV 2 beyannamesi verilmesi gerektiğini unutmayın. Mal ithalatında ise KDV gümrükte ödenir.
Stopaj Uygulamaları ve Brütleştirme
Yurtdışından alınan her hizmet sadece KDV’ye değil, aynı zamanda Gelir/Kurumlar Vergisi stopajına (Kesinti) tabi olabilir. Bu durum genellikle serbest meslek, danışmanlık, telif hakları ve yazılım hizmetlerinde karşımıza çıkar.
Stopaj Oranları ve Çifte Vergilendirme
Standart durumlarda yurtdışı fatura stopaj oranı genellikle %20’dir. Ancak, Türkiye’nin hizmet alınan ülkeyle imzaladığı “Çifte Vergilendirmeyi Önleme Antlaşmaları” (ÇVÖA) varsa, yurtdışı faturalarında stopaj oranları %10’a düşebilir veya sıfırlanabilir. İlgili ülkenin mukimlik belgesi temin edilmelidir.
Brütleştirme ve Muhtasar Süreci
Yabancı firmalar genellikle “net” tutar üzerinden anlaşıp stopaj gibi yerel vergilerle ilgilenmezler. Faturada yazan bedel size “Net” olarak yansıtılmışsa, vergi matrahını bulmak için yurtdışı fatura brütleştirme işlemi yapmanız gerekir.
Yurtdışı fatura stopaj hesaplama (Örnek: %20 stopaj oranı ile net 1.000 USD fatura için):
- Brüt Tutar = Net Tutar / (1 – 0.20)
- Brüt Tutar = 1.000 / 0.80 = 1.250 USD
- Stopaj Tutarı = 250 USD
Brütleştirilmiş rakamlar üzerinden aynı anda yurtdışı fatura stopaj ve KDV hesaplama birlikte yürütülmelidir (KDV, brüt tutar olan 1.250 USD üzerinden hesaplanacaktır).
Hesaplanan bu stopaj, takip eden ayda Muhtasar Beyanname ile beyan edilir. Kullanılacak yurtdışı fatura stopaj muhtasar kodu alınan hizmetin türüne göre değişmekle birlikte genellikle “241” (Kurumların Dar Mükellefiyete Tabi Olanlara Yaptığı Serbest Meslek Ödemeleri) veya telif/lisans için “041” kodudur.
Muhasebe Kayıtları ve Uygulama Örnekleri
Yurtdışından alınan ve hem KDV 2 hem de stopaj gerektiren bir danışmanlık hizmetinin defterlere nasıl işleneceğine bakalım.
Yurtdışı fatura muhasebe kaydı örneği: Varsayım: 10.000 TL Net Danışmanlık Hizmeti, %20 Stopaj, %20 KDV, Brütleştirme yapılmış haliyle Brüt Tutar: 12.500 TL
| Borç / Alacak | Hesap Kodu | Hesap Adı | Tutar (TL) |
| Borç | 770 / 740 | Genel Yönetim / Hizmet Üretim Giderleri (Brüt Tutar) | 12.500 |
| Borç | 191 | İndirilecek KDV (Brüt üzerinden %20 KDV) | 2.500 |
| Alacak | 320 | Satıcılar (Yurtdışı Firma Net Ödenecek) | 10.000 |
| Alacak | 360 | Ödenecek Vergi ve Fonlar (Sorumlu Sıfatıyla KDV 2) | 2.500 |
| Alacak | 360 | Ödenecek Vergi ve Fonlar (Stopaj – Muhtasar) | 2.500 |
İptal Süreçleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Kestiğiniz bir yurdışı faturasında hata olduğunu fark ederseniz, yurtdışı fatura iptali süreci yurtiçi faturalarla benzer bir yasal zemine oturur.
- e-Arşiv Fatura ise: Faturanın oluşturulduğu tarihten itibaren 8 gün içerisinde GİB portali üzerinden iptal talebi oluşturabilirsiniz.
- 8 Gün Geçtiyse: Karşı tarafın Türk vergi sisteminde bir kaydı olmadığı için iade faturası kesemez. Bu durumda muhasebesel olarak düzeltme kayıtları yapılmalı ve faturanın geçersizliğini kanıtlayan (Karşılıklı mutabakat e-postası vb.) evraklar dosyanızda muhafaza edilmelidir.
Hızlı Soru-Cevaplar
Yurtdışı fatura için KDV hesaplanır mı?
Yurt dışına satışlarda (İhracat ve hizmet ihracatı) KDV uygulanmaz; tam istisna söz konusudur. Ancak yurt dışından hizmet alımında, alıcı Türk firma sorumlu sıfatıyla KDV 2 beyannamesiyle %20 oranında KDV beyan edip ödemek zorundadır.
KDV 2 beyannamesi verilmezse ne olur?
KDV 2 beyannamesi verilmediği takdirde vergi ziyaı cezası (Beyan edilmeyen verginin %50’si ile %100’ü arasında) ve gecikme faizi uygulanır. İnceleme sonucunda tespit edilmesi hâlinde ceza daha yüksek olabilir.
Yurtdışı fatura stopajı kim öder?
Stopaj, Türk alıcı (Yani hizmet bedelini ödeyen) tarafından kaynakta kesilir ve muhtasar beyanname ile devlete yatırılır. Yabancı firmanın stopaj ödemesi beklenmez; ancak sözleşme şartlarına göre brütleştirme yoluna gidilebilir.
Tüm yurt dışı hizmet alımlarında stopaj kesilir mi?
Stopaj yükümlülüğü yalnızca 3065 sayılı KVK Madde 30’da sayılan ödeme türleri için geçerlidir: gayrimaddi hak bedelleri, serbest meslek ödemeleri, kira, faiz, temettü vb. Örneğin, yurt dışından satın alınan fiziksel bir ürün (İthalat) için stopaj söz konusu değildir. Bununla birlikte reklam dışı hizmet satın alımlarında stopaj bulunmaz.
Çifte vergilendirme anlaşması stopajı tamamen ortadan kaldırır mı?
Anlaşma, oran düşürebilir ya da belirli koşullarda sıfırlayabilir; ancak bunun için yabancı firmanın mukim belgesi sunması şarttır. Mukim belgesi olmadan ÇVÖA oranını uygulamanız, ileride vergisel risk yaratır.
Yurtdışı fatura muhasebe kaydında hangi hesaplar kullanılır?
Yurt dışı alımlarda gider/maliyet hesabı (7XX/6XX), stopaj için 360 ve KDV 2 için 191/360 hesapları kullanılır. Satışlarda 120 (alıcılar), 600 (yurt dışı satışlar) ve kur farkları için 646/656 hesapları devreye girer.
e-Arşiv portal yurtdışı faturası düzenlendikten sonra değiştirilebilir mi?
Onaylanmış bir e-arşiv fatura değiştirilemez. 8 gün içinde iptal edilip yenisi düzenlenebilir; 8 günden sonra iade faturasıyla düzeltme yapılır.
Yurtdışı fatura döviz cinsinden mi düzenlenmeli?
Zorunluluk yoktur; TL veya yabancı para birimi cinsinden düzenlenebilir. Ancak yabancı para kullanıldığında fatura üzerinde TCMB döviz satış kuru ve TL karşılığının da belirtilmesi önerilir. Özellikle gümrük ve ithalat süreçlerinde bu bilgiler kritik önem taşır.
Yurtdışı fatura KDV2 beyannamesi ne zaman verilir?
Sorumlu sıfatıyla KDV beyannamesi için genel süre takip eden ayın 26’sıdır; ödeme de aynı gün akşamına kadardır.
Yurtdışı fatura stopaj oranı nedir?
Tek oran yoktur; hizmetin niteliğine göre değişir. Örneğin internet reklam hizmetlerinde %15; gayrimaddi hak bedellerinde %20; diğer serbest meslek kazancı ödemelerinde %20 oranları geçerli olabilir. Anlaşma varsa mukimlik belgesiyle oran düşebilir.
İşletmeniz için en uygun teklifi alın:
Formu doldurun, işletmenizin e-fatura veya e-arşiv fatura ihtiyaçlarına göre çözümleri birlikte üretelim ve yapacağınız alımları en verimli hale getirelim.
Bu başlıklar da ilginizi çekebilir 👇
Yabancılara Fatura Nasıl Kesilir? TC, Vergi No Kaç Olmalı?
Fiyat Farkı Faturası Muhasebe Kaydı, Nasıl Kesilir?
Kur Farkı Faturası Nedir? Nasıl Kesilir? KDV Olur mu?
Geriye Dönük Fatura Kesilir mi? Kaç Gün Geriye Dönük Fatura Kesilebilir?
Tevkifatlı Fatura Nedir? Tevkifatlı Fatura Nasıl Kesilir?
E-Dönüştür Hesaplı Fatura Portalını Keşfedin!
